วุฒิสภาเดินหน้าปฏิรูประบบการแพทย์ฉุกเฉินครั้งใหญ่ ผลักดันแพลตฟอร์ม NDEMS เชื่อม 1669 ตำรวจ และ ปภ. ด้วย AI ตั้งเป้าลดเวลาช่วยชีวิต

จุดเปลี่ยนของระบบฉุกเฉินไทย

ระบบการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ที่มีเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นแกนหลัก ภายใต้การผลักดันของวุฒิสภาที่ต้องการยกระดับหมายเลข 1669 ให้เป็นมากกว่าสายด่วนรับแจ้งเหตุ แต่เป็นโครงข่ายข้อมูลที่เชื่อมโยงทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าด้วยกันแบบเรียลไทม์

NDEMS: แพลตฟอร์มกลางที่เชื่อมทุกหน่วยงาน

คณะทำงานศึกษาปฏิรูปการบริหารจัดการภาวะวิกฤตและการแพทย์ฉุกเฉินโดยเทคโนโลยีดิจิทัล ภายใต้คณะอนุกรรมาธิการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม วุฒิสภา ได้กำหนดแนวทางบูรณาการข้อมูลและการปฏิบัติงานแบบไร้รอยต่อ โดยเชื่อมการทำงานของสามหน่วยงานหลัก ได้แก่ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) และสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) ให้อยู่บนระบบเดียว ตั้งแต่รับแจ้งเหตุ ควบคุมพื้นที่ ค้นหาและกู้ภัย ปฐมพยาบาล ส่งต่อผู้ป่วย ไปจนถึงการฟื้นฟูหลังเกิดเหตุ ภายใต้หลักการ “ช่วยชีวิตมาก่อน” และการสั่งการแบบเอกภาพ

หัวใจของแนวทางนี้คือการยกระดับบทบาทของ สพฉ. จากผู้ให้บริการระบบ สู่การเป็น System Integrator ของประเทศ ผ่านแพลตฟอร์ม National Digital Emergency Medical System (NDEMS) ซึ่งจะเชื่อมโยงข้อมูลเรียลไทม์ระหว่างทุกหน่วยงาน พร้อมใช้ AI วิเคราะห์อาการผู้ป่วย ระบบระบุตำแหน่งผู้แจ้งเหตุอัตโนมัติ (AML) การแพทย์ทางไกล (Telemedicine) และ Big Data เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย

แผนสามระยะและเป้าหมายที่วัดผลได้

แผนดำเนินงานแบ่งเป็นสามระยะชัดเจน ระยะเร่งด่วนภายใน 180 วัน จัดตั้งกลไกกำกับร่วมและมาตรฐานข้อมูลกลาง ระยะที่สองภายในปี 2569 ขยายการใช้งาน NDEMS และยกระดับศูนย์สั่งการ 80 แห่ง และระยะยาวช่วงปี 2570-2572 นำ AI, Telemedicine และระบบ AML มาใช้ทั่วประเทศ ปัจจุบันไทยมีศูนย์รับแจ้งเหตุและสั่งการ 1669 กว่า 100 ศูนย์ หน่วยปฏิบัติการกว่า 10,000 หน่วย บุคลากรกว่า 100,000 คน และเครือข่ายสถานพยาบาลราว 1,000 แห่ง การเชื่อมโยงทั้งหมดนี้จะช่วยลดเวลาตอบสนองและเพิ่มโอกาสรอดชีวิตของผู้ป่วยวิกฤตอย่างมีนัยสำคัญ

มุมมองจากภาคสนาม

สิ่งที่ทำให้การปฏิรูปครั้งนี้น่าสนใจคือการยอมรับว่าเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่พอ แต่ต้องมีการออกแบบระบบนิเวศข้อมูลที่ทุกหน่วยงานเข้าถึงและแบ่งปันได้จริง การตั้งเป้าเป็น “โครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ” สะท้อนว่าการแพทย์ฉุกเฉินไม่ใช่แค่บริการสาธารณสุข แต่เป็นความมั่นคงของชีวิตประชาชนที่รัฐต้องลงทุนเชิงระบบ ไม่ใช่แค่ซื้อรถพยาบาลเพิ่ม