ปี 2569 กรมการท่องเที่ยวประกาศเดินหน้าตรวจประเมินมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชน (CBT) ทั่วประเทศ 133 แห่ง แบ่งเป็นชุมชนที่ต่ออายุการรับรอง 36 แห่ง และสมัครเข้าใหม่ 97 แห่ง กระจายใน 5 ภูมิภาค ครอบคลุมจังหวัดลำปาง บึงกาฬ นครนายก สระบุรี เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน มุกดาหาร นครปฐม เพชรบุรี และตรัง ตัวเลขนี้สะท้อนว่าหมู่บ้านไทยกำลังเข้าสู่ระยะ “สอบใบประกอบวิชาชีพ” ด้านการท่องเที่ยวอย่างจริงจัง ไม่ใช่แค่เปิดบ้านต้อนรับนักท่องเที่ยวแบบครั้งคราวอีกต่อไป ข้อมูลประกาศและแนวทางประเมินสามารถติดตามผ่านเว็บไซต์ทางการของกรมการท่องเที่ยวที่ https://www.tourism.go.th/ ซึ่งเป็นช่องทางหลักในการเผยแพร่ข่าวสารมาตรฐาน CBT Thailand ปี 2569
ก่อนหน้านี้ กรมการท่องเที่ยวเพิ่งประกาศรับรองชุมชนมาตรฐาน CBT Thailand ใหม่ล่าสุด 75 ชุมชน เมื่อต้นปี 2569 โดยมุ่งเน้นการสร้างความเชื่อมั่นเรื่องความปลอดภัยและการจัดการที่เป็นระบบ การขยับจาก 75 เป็น 133 แห่งในปีเดียวกันแสดงให้เห็นว่าความต้องการของหมู่บ้านที่จะเข้าสู่ตลาดนักท่องเที่ยวคุณภาพสูงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
บ้านนาต้นจั่น — เมื่อโฮมสเตย์กลายเป็นธุรกิจครอบครัว บ้านนาต้นจั่น อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย เป็นหนึ่งในชุมชนที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในฐานะต้นแบบ CBT ที่ “อยู่ตัว” แล้ว ปัจจุบันมีโฮมสเตย์ให้บริการ 39 หลัง เริ่มต้นที่ 600 บาทต่อคนต่อคืน รวมที่พัก อาหารเย็น และอาหารเช้า แพ็กเกจมาตรฐานอยู่ที่ประมาณ 800–1,000 บาทต่อคน ครอบคลุมอาหารคาวหวานสไตล์ขันโตกและผลไม้ตามฤดูกาล สิ่งที่น่าสนใจคือ ราคานี้ไม่ได้ถูกกำหนดโดยบริษัททัวร์ภายนอก แต่มาจากการตกลงร่วมกันของคนในหมู่บ้าน กิจกรรมในชุมชนครอบคลุมตั้งแต่การทอผ้าฝ้าย การทำขนมพื้นเมือง การนั่งรถอีแต๋นชมทุ่งนา ไปจนถึงการปั่นจักรยานรอบหมู่บ้าน นักท่องเที่ยวไม่ได้จ่ายเพื่อ “ชม” วิถีชีวิต แต่จ่ายเพื่อ “ลงมือทำ” ร่วมกับเจ้าของบ้าน ซึ่งเป็นหัวใจของ CBT ที่แท้จริง
รายได้กระจายจริงแค่ไหน? ข้อมูลที่ต้องจับตา แม้ภาพรวมจะสดใส แต่คำถามสำคัญคือรายได้จากการท่องเที่ยวตกถึงครัวเรือนในชุมชนมากน้อยเพียงใด ข้อมูลจากระบบเปิดของรัฐบาลไทยระบุว่ามีการเก็บสถิติรายได้ของชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถีแยกตามประเภทสินค้าและบริการในระดับจังหวัดและอำเภอ โดยปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 20 พฤษภาคม 2569 อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้ยังกระจัดกระจายและไม่เอื้อให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงและเปรียบเทียบได้ง่าย การที่หมู่บ้านต้องเข้าสู่กระบวนการรับรองมาตรฐานซ้ำทุกปีอาจสร้างภาระให้ชุมชนขนาดเล็ก ในขณะที่ผลตอบแทนทางการเงินยังไม่แน่นอนเสมอไป นี่คือโจทย์ที่ผู้กำหนดนโยบายต้องตอบให้ชัดก่อนผลักดันหมู่บ้านอีกหลายร้อยแห่งเข้าสู่ระบบ
Leave a Reply